Wees niet bang

Wees niet bang
Je mag opnieuw beginnen

Vastberaden, doelgericht
of aarzelend op de tast

Houd je aan de regels
of volg je eigen zinnen

Laat die hand maar los
of pak er juist één vast

Wees niet bang
voor al te grote dromen

Ga als je het zeker weet
en als je aarzelt wacht

Hoe ijdel zijn de dingen
die je je hebt voorgenomen

Het mooiste overkomt je
het minste is bedacht

Wees niet bang
voor wat ze van je vinden

Wat weet je van de ander
als je jezelf niet kent

Verlies je oorsprong niet
Door je snel te binden

Het leven lijkt afwisselend
maar zelfs de liefde went

Wees niet bang
je bent één van de velen

en tegelijk
is er maar één als jij

Dat betekent dat
je vaak zal moeten delen

en soms zal moeten zeggen:
laat me vrij!

Freek de Jonge

Een vriend van me vraagt daarna vaak: ‘…en hoe gaat het nou écht?’ vanuit oprechte interesse. De aanvankelijke vraag is dusdanig open en raakt veel aspecten van ons leven dat het formuleren van het antwoord lastig maakt. ‘goed’ is dan de makkelijke (uit)weg. Of ligt het aan de vrager die niet genoeg tijd en ruimte neemt om de vraag te richten op een specifiek aspect van het leven van de ander. Enfin, hoe goed gaat het eigenlijk met je als het goed met je gaat? Want laten we wel zijn, het gaat toch goed..?

Onlangs las ik ‘Tot hier. En nu verder’ van Marshall Goldsmith. Wat me daarin vooral aanspreekt zijn de overtuigingen van succesvolle mensen en de feedforward methode. Deze laatste is enerzijds eenvoudig en anderzijds lastig. Eenvoudig omdat het in beginsel ‘slechts’ gaat om het stellen van de vraag: ‘Wat kan ik anders doen om een betere <rol> te zijn?’. De <rol> kan iedere rol zijn: ouder, broer, zus, (levens)partner, vriend(in), collega, leidinggevende, medewerker, etc. Lastig wellicht omdat het kwetsbaarheid aan de dag legt.

Door de feedforward verkleinen we de blinde vlek (C) in ons Johari venster dat kan tonen wat voor ons en/of de ander (on)bekend is. Daardoor vergroten we de vrije ruimte (A) met als gevolg een verhoogde effectiviteit en wellicht ook professionaliteit.

Vier acties om een stap vooruit te komen:

1. Bepaal in welke rol je mogelijk wilt verbeteren en wat je eventueel wilt verbeteren
2. Bespreek dit met iemand die jou – in die rol – kent. Dit hoeft geen expert te zijn.
3. Vraag die persoon 2 suggesties voor de nabije toekomst te geven die een positieve bijdrage kunnen leveren.
4. Luister naar de suggesties en zeg ‘dank je’

Dus bijvoorbeeld: welke twee suggesties heb je voor mij om een betere blogschrijver te worden?

David Maister geeft in zijn boek De vertrouwde adviseur een formule die als innerlijk kompas kan dienen:

V=(G+B+I)/E

• V ertrouwen
• G eloofwaardigheid; is wat ik vertel en hoe ik dat vertel waar? Zonder leugens (om bestwil) of overdrijvingen.
• B etrouwbaarheid; Doe ik wat ik zeg? Kom ik mijn afspraken na, iedere keer weer?
• I ntimiteit; Durf ik me kwetsbaar op te stellen en persoonlijke zaken op tafel te leggen?
• E gocentrisme; wiens belang staat voorop? Dat van mij of dat van de ander?

Niet alleen rekenkundig is de E een bepalende factor. Hoe lager de E, hoe groter de V. Over het hoe hierin beschrijft hij 5 fasen, stappen. Deze dienen - steeds weer – genomen te worden.

1. Contact leggen; de ander ervaart dat het de moeite waard is te praten over een probleem èn dat met jou te doen.
2. Luisteren; het recht verwerven samen ideeën te gaan verkennen.
3. Inkaderen; de onderwerpen in problemen van de ander uitkristalliseren en verhelderen.
4. Visie ontwikkelen; wat willen we bereiken en hoe?
5. Toezeggingen doen; wederzijdse verwachtingen en acties bepalen.

Het (levens)pad dat we bewandelen is een route. Welke route we nemen, bepalen we zelf. Onderweg zijn we met anderen of komen ze op ons pad. Bij sommige wandelroutes is extra vertrouwen nodig omdat het risico groot lijkt. Devies: stap-voor-stap, geniet vooral van het uitzicht en begin met een makkelijke route, of toch niet…

Een van mijn doelstellingen in 2011 is ook dit jaar minimaal 3 trainers aan het werk te zien en daarvan te leren. Is inmiddels gerealiseerd. Mede daarom heb ik - vlak voor mijn vakantie - geassisteerd bij een training Mastering Your Leadership. Boeiend twee collega trainers aan het werk te zien en hoe zij zaken aan- en oppakken. Daarbij ook m’n eigen denken, voelen en doen weer onder ogen gezien. Verrijkend.

Tijdens de training had ik een toevallige en bijzondere ontmoeting met iemand buiten de training. Zij vertelde over Remco Claassen en zijn boek IK. Dit soort handwijzigingen uit het universum pak ik graag op en ben het boek gaan lezen. Veel bekende aspecten over persoonlijk leiderschap worden aangehaald. Wat is effectief leiderschap in één zin? IK definieert het als volgt:

‘…weten wie je bent, wat je wilt en dat transformeren in voordeel voor anderen.’

Wat mij weer aansprak is het belang van een persoonlijke missie. Missie geeft richting en energie. In het boek geven ze een praktische aanpak om tot een persoonlijke missie te komen en wordt een verband gelegd met Einstein’s E=MC².

• Energy =
• Mission (wat wil ik?) x
• Character (wie ben ik?) x
• Competences (wat kan ik?).

Meteen m’n eigen missie onder de loep genomen… lekker hoor, zo’n slokje energie.

Wat is jouw missie? Waar krijg jij energie van?

“Ondanks alle overeenkomsten heeft elke levenssituatie, als een pasgeboren baby, een nieuw gezicht, dat er nog nooit eerder geweest is en nooit opnieuw zal komen. Het vraagt een reactie van jou die niet op voorhand voor te bereiden is. Het vraagt niets van wat al gebeurt is. Het vraagt aanwezigheid, verantwoordelijkheid; Het vraagt jou.”

Het doet me denken aan Zan Shin. Zan Shin is de Japanse karakter voor aandacht, aanwezigheid, alertheid. De letterlijke vertaling is overgebleven geest. Deze aandacht draagt er aan bij dat we in het nu zijn en intuïtief handelen. Het zoals met zoveel aspecten in ons leven een paradox. Aan de ene kant is zan shin alertheid en scherpte. Aan de andere kant rust – ontspannen bewustzijn. Vanuit budo en samurai kan zan shin het verschil betekenen tussen leven en dood.

Vanuit oogpunt van systeemdenken haal ik regelmatig de uitspraak van Albert Einstein aan:

De oplossing voor een probleem ligt vaak op een ander niveau dan waar het probleem zich voordoet

Te veel en te vaak zie ik dat problemen opgelost worden met een – wat ik noem – lapmiddel. Door de waan van de dag wordt zo snel als mogelijk gereageerd en niet verder gekeken. Bijvoorbeeld; Verkoop loopt terug, dus… de verkoopstaf moet een verkooptraining volgen.

In mijn werk vind ik nog steeds één van de boeiende aspecten met de ander(en) te kijken naar wat de ervaren realiteit is en waar die op gebaseerd is. Daaruit komen dan de meest effectieve inzichten, aangrijpingpunten en oplossingen. Denk hierbij ook steeds aan de uitspraak van Yftach Sagiv

The physical universe is your guru

Wat is jouw realiteit?

Iedereen wordt ‘bestuurd’ vanuit motivatie. Uit historisch oogpunt onderscheidt Daniel Pink in zijn boek Drive twee vormen van besturing van motivatie:

• Motivatie 1.0; Periode van oudheid tot aan industriële revolutie. Oorspronkelijk en basaal. Drijfveer is overleven.
• Motivatie 2.0; aansluitende periode tot aan jaar 2000. Hoge mate van routinematige taken. Sturen door middel van straffen en belonen. Vraagt om volgzaamheid. Vooruitgang en resultaten en worden afhankelijk van en bevorderlijk voor gedrag gebaseerd op extrinsieke verlangens en beloning. Daniel Pink noemt dit type X-gedrag.

Nu, in het begin van de 21ste eeuw, lijkt ons denken over wat en hoe we doen te vragen om een upgrade van Motivatie 2.0 naar 3.0. Niet in de laatste plaats omdat in ons huidige leven vanuit diverse facetten een groter beroep wordt gedaan op creativiteit. Wat hieraan bijdraagt is gedrag dat van binnenuit gedreven wordt, intrinsiek. Type I-gedrag. Motivatie 3.0 wordt gevoed door drie fenomenen:

• Autonomie; de ruimte, vrijheid over 4 T’s
  • Taak; wat
  • Tijd; wanneer, moment
  • Team; wie
  • Techniek; hoe
• Meesterschap; Beter worden in iets wat er voor jou toe doet
• Zingeving; Mensen zijn van nature naar op zoek naar iets dat voorbij gaat aan henzelf

Wat hiervoor nodig is, is dat we het accent verschuiven van resultaatdoelen naar leerdoelen. Mensen die werken aan leerdoelen vanuit motivatie 3.0 bereiken betere resultaten. Relatief recente wetenschappelijke bevindingen onderschrijven en bewijzen dit. Aardig voorbeeld in deze context is wellicht Wikipedia. Nog dagelijks groeit de meest geraadpleegde informatiebron ter wereld vanuit persoonlijke intrinsieke interesse en ambitie zonder dat er ook maar enige extrinsieke beloning tegenover staat. Zelfs het ‘machtige’ Microsoft heeft de verdere ontwikkeling van haar eigen encyclopedie Encarta gestaakt. Simpelweg omdat van deze concurrentie niet te winnen valt.

Maximalisatie van zingeving als ambitie en leidraad dient een plaats in te nemen naast winstmaximalisatie. Sterker nog, misschien is winstmaximalisatie wel de logische en prettige bijkomstigheid motivatie 3.0

Welke versie van motivatie herken je in jouw omgeving? En, ben je toe aan een upgrade?

Klant, klantvriendelijk, klantgericht, account, rekening, rekening houden, rekening houden mèt… verantwoordelijkheid, bevoegdheid, accountability, accountplan, individuele aansprakelijkheid, afrekenen. Woorden  die regelmatig onderwerp van gesprek of discussie vormen.

Zo ook in een cursus Key Account Management die ik met plezier verzorg. Een van de onderwerpen daarin is accountability. Vond daarbij een proefschrift uit 2007 gemaakt aan de Universiteit Groningen. Hierin is bevonden dat drie groepen factoren accountability voornamelijk bepalen:

1. Taakgerelateerde; taakduidelijkheid en feedback
2. Sociale; individuele verantwoordelijkheid en audience power
3. Persoonlijke; prestatie- en kennisoriëntatie

Twee conclusies:

1. Accountability werkt verschillend voor mensen met verschillende niveaus prestatieoriëntatie: individuen met een sterke prestatieoriëntatie schijnen hier meer van te profiteren dan individuen met een sterke kennisoriëntatie.
2. Motiverende eigenschappen van goal setting elementen (taakduidelijkheid en feedback) afhankelijk zijn van variabelen gerelateerd aan sociale context en persoonlijke doeloriëntatie.

Boeiend dat duidelijkheid en feedback ook hierin weer naar voren komen. Samenwerken - ook met een klant – doe je immers niet in je eentje. Dit impliceert heldere wederzijdse verwachtingen, zakelijk en persoonlijk. Zodoende kan de route naar de toekomst worden bewandeld.

In hoeverre kan/mag jouw omgeving op jou rekenen? En andersom?

Denk eens aan de laatste keer dat je een effectieve leerervaring had waarvan je nu nog kunt zeggen ‘ja, die vergeet ik nooit meer…’. Wat was het dat die ervaring zo effectief maakte? Veel onderzoek is inmiddels verricht naar het effect en het rendement van leren. Een van de benaderingen is dat  bij leren in onze hersenen sterkere en meer uitgebreide neurale netwerken gevormd worden. Zes factoren spelen tijdens het leren een bepalende rol:

• Emotie; Nieuwsgierigheid, spanning, uitdaging, verrassing en beloning
• Herhaling; Op 10 momenten in de tijd iets 1x herhalen geeft meer rendement dan op 1 moment 10x
• Zintuiglijk rijk; Prikkeling van gehoor, ogen, reuk, gevoel (beweging)
• Creatie; Iets dat zelf bedacht of ontdekt is, wordt langer onthouden
• Focus; Waar leer ik dit voor en wat levert het me mogelijk op?
• Voortbouwen; Activeer reeds aanwezige kennis en ervaring en sluit daarop aan

Ik mag zeggen dat ik een goed gevoel voor ritme heb. In de auto met de radio aan had ik de illusie een virtuoos te zijn in dashboard percussie. Spelen op gehoor is voor mij relatief makkelijk. Eind vorig jaar heb ik de lang gewenste stap gezet om percussie te spelen. Tjeerd Klapwijk heeft me het belang laten inzien van het lezen van muziek en de noten. Voor mij een ware hersenkraker. Daarbij stuitte ik ook (weer) op voor mij bekende thema’s in mijn leven als concentratie, fouten maken en moeten vs. willen. Door het oefenen krijg ik het noten lezen onder de knie. Wekelijks letterlijk en figuurlijk aan de slag, geweldig. Electriciteit schiet vurig door m’n hoofd.