Categorie archief: Leiderschap

Welbevinden…

KlavertjevierVoornemens, wensen, verwachtingen, uitdagingen. In de laatste dagen van dit jaar kijk (ook?) ik terug en vooruit. Nieuwe mogelijkheden, groei, ontwikkeling, geluk, welzijn. Sinds kort ben ik de positieve psychologie nader aan het verkennen. Tijdens deze verkenning kwam ik op het artikel ‘Welbevinden: van bijzaak naar hoofdzaak?’ in De Psycholoog van november 2013. Ernst Bohlmeijer cs haalt hierin de omschrijving van geestelijke gezondheid aan van de WHO:
 ‘a state of well-being in which the individual realizes his or her own abilities, can cope with the normal stresses of life, can work productively and fruitfully, and is able to make a contribution to his or her community’
Dit gun ik iedereen in 2015 en draag daar graag aan bij. Da’s natuurlijk mooi, maar waar richten we ons dan op? Ik heb 3 tips
1. In het artikel wordt de definitie van de WHO van welbevinden opgedeeld in 3 componenten. Deze componenten geven wellicht aanknopingspunten voor gerichte aandacht
  • Emotioneel welbevinden
    • AANwezigheid van positieve gevoelens
    • AFwezigheid van negatieve gevoelens
    • Tevredenheid met het eigen leven
  • Psychologisch welbevinden
    • Doelgerichtheid: doelen en plannen hebben
    • Autonomie: zelfbepaling en onafhankelijkheid
    • Zelfacceptatie: positieve attitude ten opzichte van zichzelf
    • Persoonlijke groei: gevoel van voortgaande ontwikkeling
    • Omgevingsbeheersing: gevoel van beheersing en competentie bij het omgaan met de eisen die de omgeving stelt
    • Positieve relaties: warme, vertrouwensvolle relaties met anderen
  • Sociaal welbevinden
    • Positieve visie op andere mensen
    • Geloof in maatschappelijke vooruitgang
    • Maatschappelijk
      • Begrip
      • Participatie
      • Thuisvoelen
2. Het volgende gedicht zegt eigenlijk alles. En – nog belangrijker – het werkt! Ton Planken, een van trainers die mij ooit geïnspireerd heeft, gaf al aan: (glim)lachen kost minder energie dan sip kijken.
Smiling is infectious: you catch it like the flue
When someone smiled at me today, I started smiling too
I passed around the corner, and someone saw my grin
When I smiled I realised, I passed it on to him
I thought about that smile, I realised its worth
A single smile, just like mine, could travel around the earth
So, if you see a smile begin, don’t leave it undetected
Let’s start an epidemic quick, and get the world infected
-anoniem-
 3. In lijn met tip 2 deze video die onlangs mijn pad kruiste.

Advertenties

Verwachting…?

co-creatieHet einde van zomer komt weer in zicht. Dat brengt in ieder geval een verandering in het weer met zich mee. Andere kleding, lampen weer aan, is de CV-ketel nog in orde, etc. Allemaal herkenbare aspecten die eigenlijk als vanzelfsprekend naar boven komen. Dit zijn van die ‘normale’ gebeurtenissen die laten zien dat we eigenlijk prima kunnen omgaan met veranderingen.

Bijzonder genoeg lukt dit binnen organisaties in mindere mate. Vaak is er nog geen duidelijk beeld van de verandering of is het nut en de noodzaak nog onvoldoende belicht. Erg? Nee hoor. De vraag is: ‘Wat kun je hierin doen?’ Wil en kan je hierin je persoonlijk leiderschap aanwenden? Jazeker!

Een belangrijke dynamiek is die van de 3 V’s:

  • Verandering
  • Vertrouwen
  • Verwachtingen.

Veranderingen creëren in veel gevallen een bepaalde mate van onzekerheid waardoor het (zelf)vertrouwen omlaag gaat. Twijfel over nabije toekomst en onderlinge samenwerking. Waar gaat het heen, hoe zullen zaken zich ontwikkelen?

Wat effect heeft, is samen gericht in gesprek te gaan over de wederzijdse verwachtingen. Met wat jij belangrijk vindt en de visie op de verandering voor ogen, duidelijkheid vragen en geven over wat eenieder verwacht van de ander en wat de ander van jou kan verwachten. Nou is dit niet iets dat iedereen even makkelijk vindt om te doen. Zeker wanneer het interactie met meer dan 2 personen betreft.

Dit kan de aanleiding een korte gerichte workshop te doen. Vaak kan in een ochtend, middag al veel aan duidelijkheid gewonnen worden die de samenwerking en effectiviteit vergroot. Ik kom graag met in gesprek over hoe we dit voor jouw situatie vorm kunnen geven en wat we daarin van elkaar verwachten.

10 jaar vooruit stappen…

Gradior DynamiekOp 11 februari 2004 – de 8ste verjaardag van mijn dochter Tess – schreef ik me in bij de Kamer van Koophandel in Leiden als GradiorVisionFocus. Met dat wat ik heb opgebouwd stap ik nu een volgende decade binnen. Destijds was 2003 een jaar van voorbereiding. In de jaren ervoor en daarna hebben vele mensen geïnspireerd, gesteund en bijgedragen aan wat GradiorVisionFocus nu is en wat nagenoeg onlosmakelijk onderdeel van mijzelf is. Met genoegen wil ik hierbij stilstaan.

Onder die mensen diverse auteurs op het gebied van persoonlijke en organisatie ontwikkeling. Drie stonden voor mij aan het begin en hebben me de ogen verder geopend waardoor ik verder kon kijken dan ik tot op dat moment deed: Ken BlanchardStephen Covey en Peter Senge.

Gradior InteractieDaarbij hebben ook vele mensen in mijn directe omgeving bijgedragen. Bijgedragen aan waar ik nu sta en wie ik ben. Een aantal daarvan hebben in mijn beleving een bepalende rol gespeeld. Ze hebben risico genomen en me voordeel van hun twijfel gegeven. Mede door hen ontstond een route en ontvouwde zich een pad dat ik nog dagelijks bewandel. Om te beginnen Mo, mijn lief, die me nog steeds kritisch naar me zelf laat kijken en een bron van support is. Tom Verhoeven, Henry Kono en Alan Ruddock door wie ik de essentie van aikido ontdekte, contact maken en het voortdurende pad van leren. Niek Sinke die met zijn creativiteit mijn idee naar 2D vertaalde. Recent overleden Theo Verhey van Buddy Netwerk, die me de kans gaf richting vrijwilligerswerk en actieve persoonlijke begeleiding. Bas Wiegmans, toen bij Van Harte & Lingsma, die me op het spoor van Ruth Cohn en Thema Gecentreerde Interactie heeft gezet. Nelleke VeldhuizenYftach Sagiv en Herma Kat. Nog immer voorbeelden als trainers en in leiderschapTom de Veer van Connect International die het als eerste ‘aandurfde’ een coachtraject aan te gaan. Michel Jacobs van ISBW die me mijn allereerste trainingsopdracht gunde. Robert van den Bergh van Blanchard Nederland, toen werkzaam bij VDS, die me de mogelijkheid gaf te certificeren in en trainen met Situationeel Leiderschap II, DiSC, Raving Fans en HBDI. Marielle van der Linden, Anja Stamsnijder en Carolien Tolenaar van de Boertiengroep. Waarbij Carolien letterlijk zei dat ik van een kleine zelfstandige een grote zelfstandige zou worden. Vincent de Klerk die me bij het unieke project binnen het UWV, De Buitenwereld, betrok waar ik me verder kon bekwamen in procesbegeleiding.

Dank aan allen die tot nu toe hebben bijgedragen aan mijn ontwikkeling. Ieder op verschillende momenten en in eigen wijze. En, niet in de laatste plaats de mensen die hun eigen leerervaringen wilde delen via media als LinkedIn. Voor mij steeds een erkenning en voor anderen wellicht een aanleiding voor ontmoeting.  Delen – langs welke weg dan ook – een krachtig fundament voor groei en ontwikkeling.

BeeldVisionFocusNatuurlijk kijk ik ook vooruit. Ontwikkelingen vanuit 70-20-10 als bijvoorbeeld augmented reality en MOOC bieden een onwaarschijnlijke verbreding van leermogelijkheden. Dit betekent in mijn ogen voor alle vakbroeders en zusters dat juist de 10 uit 70-20-10 optimaal benut dient te worden om het totale leerrendement zo groot mogelijk te maken. Het hoe en wat daarin heeft mijn focus. Het lijkt me geweldig dit samen met anderen te ontdekken. De kern voor mij blijft dynamiek uit interactie waarin het steeds weer de uitdaging blijft om persoonlijke grenzen te verleggen.

Wie zichzelf overwint is machtig…

Veerkracht…

VeerkrachtNog even en deze mooie zomer is voorbij… herfst in aantocht. Dagen worden korter. Minder licht. Iedereen weet dit. En ieder jaar zijn we redelijkerwijze in staat ons aan te passen. Voor de een is dat makkelijker dan voor de ander. Najaarsblues draagt dan bij aan een ander perspectief. En iedere zonnige dag in herfst en winter is dan waarschijnlijk een welkom bad van warmte en licht. Omdat we de seizoenen kennen, weten we ook dat er weer een lente komt.

Voor organisaties is dat anders. De toekomst is veelal onduidelijk en dat maakt onzeker. in het Tijdschrift voor Ontwikkelen in Organiaties (TvOO) #2 van dit jaar merkt Han Nichting  terecht op dat het de kunst daarbij is dusdanig adequaat te organiseren om voor klanten, afnemers en medewerkers aantrekkelijk te blijven. Dit vraagt om continue alertheid waarbij veerkracht het sleutelwoord is; een tweedimensionaal begrip:

  • Wendbare organisatie; gericht op de buitenwereld en operatie verbinden met de ambities
  • Weerbare medewerkers; benutten en inzetten van denken en handelen door kaders te laten toetsen op wenselijkheid en wendbaarheid

Verder schrijft hij

Veranderingscompetent zijn is een strategische kwaliteit die organisaties zich eigen moeten maken. Het ontwikkelen van medewerkers, de weerbaarheid hierin, is hierin een evidente succesfactor. Alle verandering krijgt immers vorm via de inzet van mensen.

Nadat ik dit las, stelde ik mezelf de vraag ‘waar herken ik de weerbaarheid en veerkracht dan aan?’ Want, wanneer dat duidelijk is, valt er iets aan te doen. In een volgend artikel kreeg ik een antwoord met hierin de definitie voor veerkracht in psychische zin:

Het vermogen van mensen om zich te herstellen na een gebeurtenis of periode die grote spanning met zich meebrengt

Professor Seydel, hoogleraar communicatiewetenschap en psychologie sprak zich in zijn afscheidsrede (2012) uit over veerkracht. Hij stelt vast dat mensen met veerkracht de volgende eigenschappen bezitten:

  1. Accepteren van feiten, situaties en gebeurtenissen die zij niet kunnen veranderen, ze aanvaarden hoe mensen zijn
  2. Oplossingsgericht; beschikken over het vermogen om te improviseren en kijken niet achterom
  3. Ze trekken lessen uit ervaringen en zoeken naar nieuwe effectieve acties
  4. Veerkrachtige individuen communiceren effectief, stellen vragen, leggen gemakkelijk contacten met anderen die hen kunnen helpen nieuwe energie te krijgen en te zoeken naar oplossingen.
  5. Persoonlijke effectiviteit; ze geloven in hun vermogen bepaald gedrag met succes uit te voeren.
  6. Veerkrachtige individuen accepteren zichzelf en anderen zoals ze zijn, ze vinden vrede met zichzelf en met hun emoties.
    Ze vinden dat je recht hebt om mens te zijn.
  7. Op zoek naar een dieper begrip van de wereld om hen heen, hebben een helder levensdoel en zijn gemotiveerd hun krachten in te zetten voor een betere samenleving.

Terugkijkend op momenten waarin ik een beroep moest doen op mijn veerkracht, herken ik me in deze opsomming. Voor mij in ieder geval praktisch bij reflectie. Hoe veerkrachtig ben jij?

Luistert U…?

Afgelopen vrijdag een bijzondere workshop mee gemaakt met collega’s van VDS en De Baak: Theory U. Thema van de ochtend was verbinding. Theory U intrigeert me sinds een aantal jaren omdat het in het verlengde ligt van 5e Discipline, Presencing en de overeenkomst die het heeft met aikido en TGI die deel uitmaken van de kern in mijn werk. Aan de hand van een video zijn we ingegaan op (ons eigen) leiderschap en de kwaliteiten die we hierin al dan niet aan de dag leggen.

Boeiend de vier niveaus van luisteren ook bij mezelf weer te ervaren, m’n ‘vijanden’ daarin te ontmoeten, los te laten en ‘af te dalen’  door de U. Prachtig de beleving van verbinding en contact.

Aan het einde werd een gedicht voorgelezen dat in mijn oren de weg beschrijft.

Het ene zoeken

Is altijd het andere vinden,

Dus om iets te vinden, moet je altijd iets zoeken wat er niet is.

De vogel zoeken om de roos te vinden,

De liefde zoeken om de ballingschap te vinden,

Het niets zoeken om een mens te ontdekken,

Naar achteren gaan om vooruit te komen,

De clou van de weg,

Ligt niet zin zijn splitsingen,

Zijn verdachte begin

Of zijn twijfelachtige einde,

Maar in de bijtende humor

Van zijn tweerichtingsverkeer

Men komt altijd aan,

maar altijd elders.

Bevlogen…?

De ongeëvenaarde inspanning en het daverende resultaat van Epke Zonderland in London krijgt de volgende dag natuurlijk ook in NRC.Next ruim de aandacht. Hendrik Spiering belicht in zijn artikel dat we in essentie allemaal Epkes lichaam hebben.

Wat maakt het verschil bij een uitzonderlijke prestatie? Natuurlijk, oefenen, oefenen, oefenen. Met 10.000 uur training is ieder mens in staat specifieke (combinaties van) vaardigheden te internaliseren. Maar goed, dat biedt geen enkele garantie voor resultaten, laat staan Olympisch goud.

Wat hieraan ten grondslag ligt is toewijding. Spiering verwijst onder meer naar de haast onmenselijke inspanningen van Scott en Shackleton tijdens hun poging(en) de zuidpool te verkennen. Shackleton selecteerde zijn expeditieleden op 5 criteria:

  • Optimisme
  • Geduld
  • Moed
  • Idealisme
  • Uithoudingsvermogen

Bij nagenoeg ieder interview met mensen die bijzondere prestaties hebben geleverd, komen deze kwaliteiten naar voren. Hierop voortbordurend denk ik aan vragen die ik mezelf en tijdens training en coaching kan stellen:

  • Hoe scoor je jezelf op deze kwaliteiten op een schaal van 1-10? En
  • Hoe ziet jouw ongeving dat ook zo?
  • Wat zijn de verschillen en overeenkomsten?
  • Wat wil, kan en ga je hiermee doen?

De antwoorden hierop geven voldoende denk- en oefenstof om onze ruimte van handeling en de kans op ‘medailles’ te vergroten.

Oeps! Foutje, bedankt…

Wat maakt het zo belangrijk om het juiste eind te hebben? Hoe voelt het voor jou – emotioneel – om het bij het verkeerde eind te hebben…? Balen, vervelend, vreselijk, genant, etc.?

Wanneer dit herkenbaar is, heb je eigenlijk antwoord gegeven op een andere vraag, nl. ‘ Hoe is het om je te realiseren dat je fout zit?’ Bij het verkeerde eind hebben, fout zitten, is geen gevoel. Sterker nog, op het moment dat je fout zit, ben je veelal zelfs overtuigd dat je juist goed zit. Zoals de coyote  uit Roadrunner (meep meep).

Waarom is het dan zo belangrijk dat we het bij het rechte eind hebben? Cultureel gezien zijn we – onder meer op onze scholen – ‘opgevoed’ met het adagium dat de enige manier om in het leven te slagen is om geen fouten te maken. Dit heeft wellicht geleid tot de overtuiging dat wanneer er iets fout gaat, we het gevoel hebben dat er iets fout is met onszelf. Dit maakt wellicht dat we al verstarren als er zelfs maar de mogelijkheid is dat we ‘het fout’ kunnen hebben. Vertrouwen op het gevoel of idee dat we ‘goed zitten’ is zelfs gevaarlijk omdat het geen betrouwbare ‘gids’ is in de realiteit waar we in leven.

Laten we eens kijken naar die realiteit. Aan het woord succes wordt door het grootste gedeelte van de wereldbevolking resultaat als betekenis gekoppeld. Wanneer ik in training en coach situaties vraag: ‘Wat is er eerder het resultaat of de actie?’ antwoord bijna iedereen ‘actie’. Dus waar zit het succes dan in..? 1000 jaar vòòr Descartes met  ‘Ik denk, dus ik ben’ sprak Augustinus ‘Ik maak een fout, dus ik ben.’ Ons vermogen fouten te maken is geen vergissing, het is juist fundamenteel aan wie we zijn. Sterker nog, ontwikkelen, leren, doen we vaak het best vanuit actie, handelen, doen. Fouten maken is vanuit mijn succes-perspectief de meest bijzondere vormen van succes.

Kathryn Schulz gaf met haar boeiende boek Oeps! input voor deze blog. Voorin dit boek staat een quote die me aanspreekt:

Welbeschouwd is de geschiedenis van de verkeerde ideeën die de mensheid heeft gehad misschien wel waardevoller en interessanter dan die van al haar ontdekkingen. De waarheid is eenvormig en nauw afgebakend; ze is er voortdurend, en het lijkt erop dat eerder passieve ontvankelijkheid dan actieve inspanning voor nodig is om haar te bevatten. Maar misvattingen zijn eindeloos menigvuldig: het verkeerde idee is niet gegrondvest op de realiteit, maar is louter een voortbrengsel van de geest waaraan het ontsproten is. In dit domein heeft de ziel alle ruimte om haar vleugels uit te slaan, haar grenzeloze mogelijkheden te ontplooien en al haar schitterende en interessante hersenspinsels en dwaasheden bot te vieren. – Benjamin Franklin –

Rijk de Gooijer had destijds gelijk toen hij ‘foutje, bedankt’ in de reclame hanteerde. Een fout geeft de mogelijkheid te leren voor de toekomst en is daarom een cadeautje. Wanneer ik een kritische feedback krijg, zeg ik daarom ‘bedankt’. Kan het zijn dat fouten maken op deze manier leuk wordt?

Voor 2012 en de jaren daarna, iedereen een boeiende en succesvolle momenten met een hoop cadeau’s en wonderen. Er zijn er genoeg wanneer het eigen gelijk even aan de kant wordt gezet, heb ik inmiddels ervaren. Simpel toch? Of doe ik dan eigenwijs?

Vertrouwen…

We leven in een periode waarin onzekerheid steeds sterker een aanwezige factor is. De roep om vertrouwen en de behoefte daarin wordt daarmee logischerwijze groter. Privé en ook in het werk. Het thema vertrouwen kom ik regelmatig tegen tijdens coaching en training. De boeiende vraag die dan vaak gesteld wordt is ‘maar hoe creëer ik dan vertrouwen?’ Interessante is dat we dan – ook hier – uitkomen bij een paradox. Want, vertrouwen is risico nemen, moed inzetten, lef tonen. Denk maar eens aan wat er door je heen ging aan gedachten en gevoelens met de meest recente beslissing die je hebt genomen (huis, auto, huwelijk, etc.)

David Maister geeft in zijn boek De vertrouwde adviseur een formule die als innerlijk kompas kan dienen:

V=(G+B+I)/E

  • V ertrouwen
  • G eloofwaardigheid; is wat ik vertel en hoe ik dat vertel waar? Zonder leugens (om bestwil) of overdrijvingen.
  • B etrouwbaarheid; Doe ik wat ik zeg? Kom ik mijn afspraken na, iedere keer weer?
  • I ntimiteit; Durf ik me kwetsbaar op te stellen en persoonlijke zaken op tafel te leggen?
  • E gocentrisme; wiens belang staat voorop? Dat van mij of dat van de ander?

Niet alleen rekenkundig is de E een bepalende factor. Hoe lager de E, hoe groter de V. Over het hoe hierin beschrijft hij 5 fasen, stappen. Deze dienen – steeds weer – genomen te worden.

  1. Contact leggen; de ander ervaart dat het de moeite waard is te praten over een probleem èn dat met jou te doen.
  2. Luisteren; het recht verwerven samen ideeën te gaan verkennen.
  3. Inkaderen; de onderwerpen in problemen van de ander uitkristalliseren en verhelderen.
  4. Visie ontwikkelen; wat willen we bereiken en hoe?
  5. Toezeggingen doen; wederzijdse verwachtingen en acties bepalen.

Het (levens)pad dat we bewandelen is een route. Welke route we nemen, bepalen we zelf. Onderweg zijn we met anderen of komen ze op ons pad. Bij sommige wandelroutes is extra vertrouwen nodig omdat het risico groot lijkt. Devies: stap-voor-stap, geniet vooral van het uitzicht en begin met een makkelijke route, of toch niet…

Rekening houden mèt…

Klant, klantvriendelijk, klantgericht, account, rekening, rekening houden, rekening houden mèt… verantwoordelijkheid, bevoegdheid, accountability, accountplan, individuele aansprakelijkheid, afrekenen. Woorden  die regelmatig onderwerp van gesprek of discussie vormen.

Zo ook in een cursus Key Account Management die ik met plezier verzorg. Een van de onderwerpen daarin is accountability. Vond daarbij een proefschrift uit 2007 gemaakt aan de Universiteit Groningen. Hierin is bevonden dat drie groepen factoren accountability voornamelijk bepalen:

  1. Taakgerelateerde; taakduidelijkheid en feedback
  2. Sociale; individuele verantwoordelijkheid en audience power
  3. Persoonlijke; prestatie- en kennisoriëntatie

Twee conclusies:

  1. Accountability werkt verschillend voor mensen met verschillende niveaus prestatieoriëntatie: individuen met een sterke prestatieoriëntatie schijnen hier meer van te profiteren dan individuen met een sterke kennisoriëntatie.
  2. Motiverende eigenschappen van goal setting elementen (taakduidelijkheid en feedback) afhankelijk zijn van variabelen gerelateerd aan sociale context en persoonlijke doeloriëntatie.

Boeiend dat duidelijkheid en feedback ook hierin weer naar voren komen. Samenwerken – ook met een klant – doe je immers niet in je eentje. Dit impliceert heldere wederzijdse verwachtingen, zakelijk en persoonlijk. Zodoende kan de route naar de toekomst worden bewandeld.

In hoeverre kan/mag jouw omgeving op jou rekenen? En andersom?

Huishouden…?

Wat is jouw beeld als je het woord ecologie hoort? Wanneer ik tot voor kort dit woord hoorde, kreeg ik meteen associaties met geitenwollen sokken, groen getint denkende mensen. Ben er inmidels wel achter dat deze gedachten voortkomen uit m’n opvoeding en me vooral beperken.

Ecologie betekent letterlijk ‘leer van het huis’, naar de Griekse woorden oikos (huis) en logos (leer). Een definitie van ecologie is ‘kennis van relaties van organismen en hun omgeving’. Hier doen we in wezen allemaal aan.

Ben in deze herfstdagen gedoken in de boeken Theory U en Web of Life. Via LinkedIn bij een video fragment gekomen van een interview met Fritjof Capra. Boeiend hoe helder, weloverwogen en eenvoudig hij zijn idee uiteenzet. Voor mij geeft het hernieuwd besef  en perspectief over de  naam GradiorVisionFocus en Dynamiek uit Interactie die ik eind 2003  gekozen heb. 

Hoe is het met jouw huishouden?